کلیات گیاه شناسی

پنیرک گیاهی خزنده ای است با برگ های تقریباً مدور یا قلوه ای شکل که لُب دار بوده و به رنگ سبز تیره می باشند.گل ها به رنگ مایل به بنفش هستند. این گیاه منشاٌ اروپایی دارد و کشورهای چون آلمان یک گیاه دارویی عمده به شمار می آید البته در ایران نیز این گیاه مورد کشت قرار می گیرد و به خاطر قدرت تحمل خوب آن نسبت به شرایط محیطی در حال حاضر در برخی نقاط ایران به حالت خودرو زیست می نماید.

ترکیبات شیمیایی

مواد لعابی، تانن ها، مواد رزینی و اگزالات کلسیم، عمده ترکیبات شیمیایی پنیرک به شمار می آیند.

خواص دارویی

از نظر طب قدیم ایران کمی سرد و تر است وعده ای آن را متعدل می دانند:

1. از گیاه پنیرک به عنوان داروی لعابدار نرم کننده و خنک کنندهاستفاده می شود.

2. در موارد ناراحتی های غشاهای مخاطی مجاری ریه و مجاری مثانه و ادرار تجویز می شود.

3. به شکل پماد نیز در استعمال خارجی برای رفع التهاب های پوست کاربرد دارد.

4. در مناطق مختلف خاور دور از برگ ها و گل های پنیرک که دارای لعاب فراوان است، برای نرم کردن سینه و به صورت غرغره برای شست و شوی دهان مصرف می کنند.

5. دارویی برای معالجه برونشیت و ورم حلق و گلو می باشد.

6. به علاوه مدر است و برای معده و طحال مفید می باشد.

7. 30 گرم برگ خشک پنیرک در یک لیتر آب می جوشانند و به عنوان نرم کننده و مسکن می خورند.

8. پنیرک اعتدال دهنده و ملین است.

9. اخلاط غلیظ را رقیق و اخلاط خیلی رقیق را معتدل می نماید.

10. انسداد مجاری کبد را باز می کند و موجب ازدیاد ترشح ادرار و شیر می شود.

11. پماد ساییدهً برگ آن  برای شکستگی اعضا و گزیدگی زنبور مفید است.

12. اگر با روغن زیتون مخلوط و تهیه شود برای سوختگی آتش و باد سرخ و گزیدن عقرب مفید است.

13. خوردن دم کرده شاخه و برگ آن با شکر برای سرفه و رفع خشونت صدا مفید است.

14. برای یرقان، شکم روش و سوزش مجرای ادرار مفید است.

15. تخم آن برای معده های ضعیف مضر است برای رفع عوارض تخم آن باید از رب میوه یا کمپوت میوه استفاده کرد.مقدار خوراک از تخم آن تا 20 گرم است. خوردن دم کرده گل پنیرک برای زخم کلیه و مثانه مفید است و اگر سرشاخه های گل دار آن استفاده شود برای درد روده ومثانه مفید است